Głos Lipnicki

Sprawy gminy w r�kach mieszka�c�w - referendum lokalne.

Konstytucja oraz ustawy przyznaj� ka�demu mieszka�cowi gminy jako cz�onkowi wsp�lnoty samorz�dowej (gminy) prawo do decydowania o sprawach dotycz�cych tej wsp�lnoty. Uprawnienie to mo�e by� realizowane w drodze referendum, kt�re jest narz�dziem pozwalaj�cym w najbardziej dobitny spos�b uczyni� u�ytek z demokracji. Mieszka�cy gminy maj� na gruncie obowi�zuj�cego prawa tak� w�adz�, kt�ra w pewnej mierze odpowiada uprawnieniom przys�uguj�cym Prezesowi Rady Ministr�w (premierowi) lub rady gminy, gdy� wyra�a si� przyk�adowo w mo�no�ci decydowania o odwo�aniu ze stanowiska w�jta danej gminy. Z inicjatyw� przeprowadzenia referendum mo�e wyst�pi� pi�cioosobowa grupa, kt�ra musi uzyska� poparcie dla swej inicjatywy ze strony co najmniej 10% uprawnionych do g�osowania mieszka�c�w danej gminy. By wspomniane poparcie uzyska� konieczne jest zebranie podpis�w pod wnioskiem w sprawie referendum. Procedur� zbierania podpis�w - jako �e ta na gruncie ustawy o referendum lokalnym budzi niekiedy w�tpliwo�ci - skomentuj� w tym miejscu nieco obszerniej.
Inicjatorzy referendum, tj. grupa co najmniej 5 obywateli, maj� 60-dniowy termin na zgromadzenie wymaganych prawem podpis�w od czasu, w kt�rym w�jt zosta� powiadomiony o zamiarze jego przeprowadzenia. Podkre�la si�, �e gdy wniosek z powiadomieniem zostanie uznany przez w�jta za dotkni�ty wad� formaln�, nale�y w�wczas przyj��, �e powiadomienie dokonane zosta�o z dat� jego uzupe�nienia. Przy czym podpisy zebrane przed takim uzupe�nieniem b�d� liczone do ca�kowitej sumy podpis�w niezb�dnych do skuteczno�ci wniosku. Uzasadnia si� to w literaturze prawniczej tym, �e nie mo�na domniemywa�, i� niedope�nienie wymog�w formalnych zosta�o dokonane celowo, a g��wnym tego powodem by�a ch�� wyd�u�enia okresu potrzebnego na zebranie podpis�w poparcia. Jest to pewien uk�on interpretator�w prawa w stron� mieszka�c�w gminy. Niestety ustawa o referendum lokalnym nie wyznacza konkretnego terminu, w kt�rym w�jt ma obowi�zek potwierdzi� przyj�cie powiadomienia. Wspomniana ustawa wskazuje tylko, �e potwierdzenie takie powinno nast�pi� "niezw�ocznie", co nie daje inicjatorom referendum 100% pewno�ci, i� w praktyce zostanie dokonane tego samego dnia. Aczkolwiek w orzeczeniach S�du Najwy�szego szeroko podkre�la si�, �e niedookre�lony termin "niezw�ocznie" nale�y rozumie� jako "natychmiast", a zwlekanie z wydaniem potwierdzenia o przyj�ciu wniosku w sprawie referendum podlega ju� zaskar�eniu do wojewody i oceny sprawy przez ten organ.
Forma kart, na kt�rych s� zbierane podpisy w sprawie przeprowadzenia referendum, powinna zawiera� - w my�l ustawy - trzy elementy - 1) informacj� o przedmiocie referendum, 2) wskazanie niemo�no�ci wycofania podpisu oraz 3) dane inicjatora referendum. Zgodnie z pogl�dem wi�kszo�ci autorytet�w prawniczych oraz s�d�w wystarczy tylko og�lne wskazanie przedmiotu referendum - bez szczeg�owego wdawania si� w tre�� pyta�, jakie mia�by si� pojawi� na kartach do g�osowania. Mieszka�com gminy pozostawia si� wi�c tutaj do�� du�� swobod�. Dane inicjatora referendum nie musz� zawiera� wi�cej informacji ponad imiona i nazwiska cz�onk�w grupy inicjatywnej oraz imi�, nazwisko i miejsce zamieszkania pe�nomocnika tej grupy (takowego przedstawiciela inicjatorzy referendum musz� wybra� spo�r�d siebie). Dobrze, aby organ przyjmuj�cy powiadomienie, po potwierdzeniu jego przyj�cia, zatwierdzi� r�wnie� proponowan� form� kart, na kt�rych maj� by� zbierane podpisy. Nie jest to jego obowi�zek, aczkolwiek w literaturze zwraca si� uwag� na tak� czynno�� w�jta jako po��dan�.
Kolejn� wa�n� kwesti� jest prawid�owe wype�nienie wspominanych kart. Ustawa wymienia nast�puj�ce dane, kt�re powinny by� "wprowadzone" przez osob�, kt�ra podpisuje si� pod wnioskiem: 1) imi�, 2) nazwisko, 3) adres zamieszkania oraz 4) numer PESEL. Nic nie stoi na przeszkodzie wskazania wi�cej ni� jednego imienia. Wyja�nienia wymaga poj�cie "adres zamieszkania" w rozumieniu i kontek�cie ustawy o referendum lokalnym. Wyra�enie to nale�y interpretowa� jako miejsce zameldowania na pobyt sta�y, a w przypadku wyborc�w nie maj�cych sta�ego miejsca zamieszkania - jako ich ostatni adres zameldowania na pobyt sta�y. Ponad wymagania ustawowe wa�ne, aby osoba podpisuj�ca si� pod wnioskiem w sprawie referendum - dla unikni�cia p�niej r�nych w�tpliwo�ci i spor�w - obok ustawowo wymaganych danych umie�ci�a dat� z�o�enia swego podpisu. �atwo bowiem wyobrazi� sobie, jakie mog� p�niej wynika� nieporozumienia w przypadku, gdy osoba, kt�ra z�o�y�a podpis, uko�czy�a 18 lat, zosta�a pozbawiona praw publicznych lub zmar�a w trakcie 60-dniowego okresu na zbieranie podpis�w. Gdyby nie opatrzono podpisu dat� jego z�o�enia, kto� m�g�by podnosi�, �e dana osoba w momencie sk�adania podpisu nie by�a pe�noletnia, b�d� podpis z�o�y� kto� za osob� zmar��. Jakkolwiek rozstrzyganie takich w�tpliwo�ci i tak sz�oby zawsze na korzy�� inicjator�w referendum.
Opr�cz przytoczonych uwag doda� mo�na, i� porz�dek prawny RP nie wyklucza "zatrudniania" os�b przez inicjator�w post�powania do zbierania podpis�w, tudzie� wyspecjalizowanych w tym firm, gdyby takowe istnia�y. Taka droga zbierania podpis�w nie jest zabroniona, jednak w praktyce jej znaczenie nie b�dzie mia�o zbytniego znaczenia z uwagi na koszta tej metody.
Nast�pnie wniosek maj�cy poparcie 10 % mieszka�c�w gminy trafia do w�jta (je�eli dotyczy spraw innych ni� odwo�anie organu gminy) albo do komisarza wyborczego, kt�rym dla Gminy Lipnica aktualnie jest s�dzia S�du Okr�gowego w S�upsku Andrzej Jastrz�bski (w przypadku, gdy referendum ma dotyczy� odwo�ania organu gminy). W dalszej kolejno�ci odpowiednio - rada gminy po otrzymaniu wniosku od w�jta b�d� komisarz wyborczy wydaj� postanowienie o przeprowadzenie referendum w gminie. Tym sposobem mieszka�cy okre�lon� spraw� dotycz�c� gminy faktycznie przejmuj� - w swoje r�ce.

Tomasz Nierzwicki,
prawnik z Kancelarii "Kacprzak" z Gda�ska

--> Komentarze na forum



STRONA G��WNA	Sprawy gminy w r�kach mieszka�c�w - referendum lokalne. Konstytucja oraz ustawy przyznaj� ka�demu mieszka�cowi gminy jako cz�onkowi wsp�lnoty samorz�dowej (gminy) prawo do decydowania o sprawach dotycz�cych tej wsp�lnoty. Uprawnienie to mo�e by� realizowane w drodze referendum, kt�re jest narz�dziem pozwalaj�cym w najbardziej dobitny spos�b uczyni� u�ytek z demokracji. Mieszka�cy gminy maj� na gruncie obowi�zuj�cego prawa tak� w�adz�, kt�ra w pewnej mierze odpowiada uprawnieniom przys�uguj�cym Prezesowi Rady Ministr�w (premierowi) lub rady gminy, gdy� wyra�a si� przyk�adowo w mo�no�ci decydowania o odwo�aniu ze stanowiska w�jta danej gminy. Z inicjatyw� przeprowadzenia referendum mo�e wyst�pi� pi�cioosobowa grupa, kt�ra musi uzyska� poparcie dla swej inicjatywy ze strony co najmniej 10% uprawnionych do g�osowania mieszka�c�w danej gminy. By wspomniane poparcie uzyska� konieczne jest zebranie podpis�w pod wnioskiem w sprawie referendum. Procedur� zbierania podpis�w - jako �e ta na gruncie ustawy o referendum lokalnym budzi niekiedy w�tpliwo�ci - skomentuj� w tym miejscu nieco obszerniej. Inicjatorzy referendum, tj. grupa co najmniej 5 obywateli, maj� 60-dniowy termin na zgromadzenie wymaganych prawem podpis�w od czasu, w kt�rym w�jt zosta� powiadomiony o zamiarze jego przeprowadzenia. Podkre�la si�, �e gdy wniosek z powiadomieniem zostanie uznany przez w�jta za dotkni�ty wad� formaln�, nale�y w�wczas przyj��, �e powiadomienie dokonane zosta�o z dat� jego uzupe�nienia. Przy czym podpisy zebrane przed takim uzupe�nieniem b�d� liczone do ca�kowitej sumy podpis�w niezb�dnych do skuteczno�ci wniosku. Uzasadnia si� to w literaturze prawniczej tym, �e nie mo�na domniemywa�, i� niedope�nienie wymog�w formalnych zosta�o dokonane celowo, a g��wnym tego powodem by�a ch�� wyd�u�enia okresu potrzebnego na zebranie podpis�w poparcia. Jest to pewien uk�on interpretator�w prawa w stron� mieszka�c�w gminy. Niestety ustawa o referendum lokalnym nie wyznacza konkretnego terminu, w kt�rym w�jt ma obowi�zek potwierdzi� przyj�cie powiadomienia. Wspomniana ustawa wskazuje tylko, �e potwierdzenie takie powinno nast�pi� "niezw�ocznie", co nie daje inicjatorom referendum 100% pewno�ci, i� w praktyce zostanie dokonane tego samego dnia. Aczkolwiek w orzeczeniach S�du Najwy�szego szeroko podkre�la si�, �e niedookre�lony termin "niezw�ocznie" nale�y rozumie� jako "natychmiast", a zwlekanie z wydaniem potwierdzenia o przyj�ciu wniosku w sprawie referendum podlega ju� zaskar�eniu do wojewody i oceny sprawy przez ten organ. Forma kart, na kt�rych s� zbierane podpisy w sprawie przeprowadzenia referendum, powinna zawiera� - w my�l ustawy - trzy elementy - 1) informacj� o przedmiocie referendum, 2) wskazanie niemo�no�ci wycofania podpisu oraz 3) dane inicjatora referendum. Zgodnie z pogl�dem wi�kszo�ci autorytet�w prawniczych oraz s�d�w wystarczy tylko og�lne wskazanie przedmiotu referendum - bez szczeg�owego wdawania si� w tre�� pyta�, jakie mia�by si� pojawi� na kartach do g�osowania. Mieszka�com gminy pozostawia si� wi�c tutaj do�� du�� swobod�. Dane inicjatora referendum nie musz� zawiera� wi�cej informacji ponad imiona i nazwiska cz�onk�w grupy inicjatywnej oraz imi�, nazwisko i miejsce zamieszkania pe�nomocnika tej grupy (takowego przedstawiciela inicjatorzy referendum musz� wybra� spo�r�d siebie). Dobrze, aby organ przyjmuj�cy powiadomienie, po potwierdzeniu jego przyj�cia, zatwierdzi� r�wnie� proponowan� form� kart, na kt�rych maj� by� zbierane podpisy. Nie jest to jego obowi�zek, aczkolwiek w literaturze zwraca si� uwag� na tak� czynno�� w�jta jako po��dan�. Kolejn� wa�n� kwesti� jest prawid�owe wype�nienie wspominanych kart. Ustawa wymienia nast�puj�ce dane, kt�re powinny by� "wprowadzone" przez osob�, kt�ra podpisuje si� pod wnioskiem: 1) imi�, 2) nazwisko, 3) adres zamieszkania oraz 4) numer PESEL. Nic nie stoi na przeszkodzie wskazania wi�cej ni� jednego imienia. Wyja�nienia wymaga poj�cie "adres zamieszkania" w rozumieniu i kontek�cie ustawy o referendum lokalnym. Wyra�enie to nale�y interpretowa� jako miejsce zameldowania na pobyt sta�y, a w przypadku wyborc�w nie maj�cych sta�ego miejsca zamieszkania - jako ich ostatni adres zameldowania na pobyt sta�y. Ponad wymagania ustawowe wa�ne, aby osoba podpisuj�ca si� pod wnioskiem w sprawie referendum - dla unikni�cia p�niej r�nych w�tpliwo�ci i spor�w - obok ustawowo wymaganych danych umie�ci�a dat� z�o�enia swego podpisu. �atwo bowiem wyobrazi� sobie, jakie mog� p�niej wynika� nieporozumienia w przypadku, gdy osoba, kt�ra z�o�y�a podpis, uko�czy�a 18 lat, zosta�a pozbawiona praw publicznych lub zmar�a w trakcie 60-dniowego okresu na zbieranie podpis�w. Gdyby nie opatrzono podpisu dat� jego z�o�enia, kto� m�g�by podnosi�, �e dana osoba w momencie sk�adania podpisu nie by�a pe�noletnia, b�d� podpis z�o�y� kto� za osob� zmar��. Jakkolwiek rozstrzyganie takich w�tpliwo�ci i tak sz�oby zawsze na korzy�� inicjator�w referendum. Opr�cz przytoczonych uwag doda� mo�na, i� porz�dek prawny RP nie wyklucza "zatrudniania" os�b przez inicjator�w post�powania do zbierania podpis�w, tudzie� wyspecjalizowanych w tym firm, gdyby takowe istnia�y. Taka droga zbierania podpis�w nie jest zabroniona, jednak w praktyce jej znaczenie nie b�dzie mia�o zbytniego znaczenia z uwagi na koszta tej metody. Nast�pnie wniosek maj�cy poparcie 10 % mieszka�c�w gminy trafia do w�jta (je�eli dotyczy spraw innych ni� odwo�anie organu gminy) albo do komisarza wyborczego, kt�rym dla Gminy Lipnica aktualnie jest s�dzia S�du Okr�gowego w S�upsku Andrzej Jastrz�bski (w przypadku, gdy referendum ma dotyczy� odwo�ania organu gminy). W dalszej kolejno�ci odpowiednio - rada gminy po otrzymaniu wniosku od w�jta b�d� komisarz wyborczy wydaj� postanowienie o przeprowadzenie referendum w gminie. Tym sposobem mieszka�cy okre�lon� spraw� dotycz�c� gminy faktycznie przejmuj� - w swoje r�ce. Tomasz Nierzwicki, prawnik z Kancelarii "Kacprzak" z Gda�ska --> Komentarze na forum	ARCHIWUM
GALERIA		WIADOMO�CI
LINKI		2010
PRASA LOKALNA		2009
REDAKCJA		2008
		2007
		PRASA LOKALNA
		2010
		2009
1 % 2013 na LIPNICZANK�		2008